De hobby's van onderontwikkeld rechts

De PVV wil af van subsidies voor de ‘linkse hobby’s’ kunst en cultuur. Op het eerste oog heeft de partij een punt: Nederlandse gemeenten geven alles bij elkaar 1,7 miljard euro uit aan kunst en cultuur, zo schrijft NRC Handelsblad afgelopen weekend (27/28 februari 2010). Geen gering bedrag in tijden van crisis. Op dezelfde pagina van de krant zegt de lijsttrekker van de PVV in Den Haag, Sietse Fritsma, dan ook: ‘Waarom zou Jan Modaal moeten meebetalen aan de hobby’s van de elite?’

Waarom? Misschien wel omdat de elite – waar ik mezelf als universitair opgeleide, linkse kunstminner maar even toe reken – omgekeerd ook fors meebetaalt aan de hobby’s van Jan Modaal? Denk op landelijk niveau alleen al aan het Koningshuis: van mij mogen ze het afschaffen, maar ik wil de vlaggetjeswapperende ‘onderlaag’ van de bevolking haar vrolijke hobby niet misgunnen. De publieke omroep wordt deels gesubsidieerd van belastinggeld, maar hoor je mij zeuren over Lingo? Of over de toetreding van de rechtse omroepen Powned en Wakker Nederland tot het publieke bestel? Welnee, ieder z’n meug. En om een ‘lokaal’ voorbeeld te noemen: heb ik gevraagd om de talloze proleten die half Amsterdam afbreken als ze naar een voetbalwedstrijd in de Arena gaan, onder zware begeleiding van een peperdure politiemacht? Nee, maar dat hoort nu eenmaal bij een grote stad: over de liefhebberijen van een ander moet je niet te moeilijk doen.

Bovenstaande voorbeelden zijn natuurlijk jij-bakken. Zo flauw wil ik eigenlijk niet zijn. Je kunt het ook constructief verwoorden. Want Jan Modaal is wel degelijk gebaat bij de hobby’s van de elite. Immers, bij hoeveel theaters vind je geen parkeerwachters, portiers, kaartverkopers, garderobemedewerkers en barpersoneel? En dat zijn dan nog de zichtbare arbeiders. Achter de schermen werken vrachtvervoerders, podiumknechten, administratief medewerkers, cateraars, visagisten, beveiligers, kappers en schoonmakers. Allemaal respectabele, betaalde banen voor mensen die niet per definitie hoog opgeleid zijn. Sietse Fritsma wil de afficheplakker zijn baantje toch niet ontzeggen?

Erger is misschien nog dat de PVV bijval krijgt van de VVD – die partij van stakkers die in het kielzog van Wilders graag een rechts graantje mee willen pikken. In het eerdergenoemde NRC-artikel wordt de VVD-lijsttrekker voor de gemeente Den Haag, Sander Dekker, geciteerd. Hij vindt bijvoorbeeld dat prijzen van entreekaartjes omhoog kunnen. Zijn argument? ‘Ik zie bezoekers van het Residentie Orkest eerst voor 200 euro eten en vervolgens 20 euro voor een kaartje betalen.’

Die observatie zal wel kloppen – maar je vraagt je wel af: wat deed Dekker in dat restaurant waar je 200 euro voor een hap vreten betaalt, met zijn wethouderssalaris waar de belastingbetaler voor moet kromliggen? Waarom stond hij niet, zoals ik pleeg te doen voorafgaand aan concertbezoek, een broodje falafel van 5 euro weg te werken in een groezelige toeristenstraat? Ik wil Dekker zijn gezonde avondmaal niet ontzeggen, maar als je entreeprijzen voor theaters en concertzalen laat stijgen, zorg je er helemáál voor dat alleen de happy few naar binnen kunnen. En dat zijn er misschien wel zo few, dat zelfs voor hen de theaters de deuren moeten sluiten – wegens gebrek aan publiek. Zal dat prijzige theaterrestaurant blij mee zijn, waar Dekkers zo graag zijn duiten uitgeeft...

Toch is misschien wel de belangrijkste reden waarom Jan Modaal elitaire hobby’s zou moeten toejuichen, dat hij er uiteindelijk zelf de culturele vruchten van plukt. Een artiest als André Rieu heeft dankzij zijn anti-elitaire houding een miljoenenpubliek bereikt – maar deze zoon van een dirigent had zijn talent misschien wel nooit kunnen ontwikkelen zonder een jeugd die voor een belangrijk deel in – gesubsidieerde – concertzalen werd doorgebracht. De bij het grote publiek tegenwoordig zo populaire actrice Carice van Houten kwam eerst op stoom in een tv-serie van de o zo links-elitaire VPRO, en vervolgens in het theater, voordat ze in 2001 bij Jan Modaal doorbrak met de film Minoes. Weer een andere hobby van de gewone burger is cabaret, een discipline die tot wasdom heeft kunnen komen in, jawel, het door de PVV en VVD zo verfoeide subsidie-theater. Het onvoorstelbaar populaire boek The Da Vinci Code had niet geschreven kunnen worden als er geen musea voor schone kunsten bestonden. Als het Haags Gemeentemuseum straks wegens een subsidiestop dicht moet, wie schrijft dan die briljante thriller over de Victory Boogie Woogie?

Nu zou je heel cynisch kunnen zeggen: wat kan het mij als Amsterdammer schelen wat de gemeenteraad in Den Haag uitspookt? Of in het bepaald niet als avant-gardistisch bekend staande Almere, waar de PVV eveneens de macht dreigt te grijpen? Maar als gemeenteraadsverkiezingen een graadmeter voor de landelijke politiek zijn, houd ik mijn hart vast. En als Jan Modaal verstandig is, doet hij hetzelfde. Of is dat soms te elitair, verstandig zijn?